งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสถานภาพการมีภาวะผู้นาในการดาเนินการสร้างวัฒนธรรมนวัตกรรม 2) ศึกษาความสัมพันธ์และองค์ประกอบของบทบาทภาวะผู้นาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการสร้างวัฒนธรรมนวัตกรรม และ 3) ประเมินคุณภาพของรูปแบบการพัฒนาบทบาทภาวะผู้นาในการสร้างวัฒนธรรมนวัตกรรมขององค์การบริหารส่วนตาบล ในพื้นที่จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสาคัญ จานวน 9 คน โดยคัดเลือกแบบเจาะจง และแจกแบบสอบถามกับกลุ่มตัวอย่าง 397 คน โดยการสุ่มอย่างง่าย และประเมินคุณภาพของรูปแบบฯ โดยผู้ทรงคุณวุฒิ จานวน 5 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบสมมติฐานด้วยค่าสหสัมพันธ์ของเพียร์สัน วิเคราะห์และยืนยันองค์ประกอบด้วยวิธีอีเอฟเอและซีเอฟเอ
ผลการวิจัยพบว่า องค์การบริหารส่วนตาบล มีภาวะผู้นาในการสร้างวัฒนธรรมนวัตกรรม ในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง และบทบาทภาวะผู้นาของผู้บริหารองค์การบริหารส่วนตาบล ด้านการสร้างความผูกพันในการพัฒนานวัตกรรม มีความสัมพันธ์ในทิศทางเดียวกันระดับต่ากับระดับประสิทธิผลจากการพัฒนาและส่งเสริมการใช้นวัตกรรมอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ .05 และ มี 4 องค์ประกอบของบทบาทภาวะผู้นา ได้แก่ การสร้างความผูกพัน การส่งเสริมให้เกิดการปรับตัว การส่งเสริมการใช้นวัตกรรมได้อย่างสม่าเสมอ และการมีวิสัยทัศน์และภารกิจที่เหมาะสมต่อการพัฒนานวัตกรรม และรูปแบบฯ มีคุณภาพ อยู่ในระดับมาก
าสาคัญ : ภาวะผู้นา; วัฒนธรรมนวัตกรรม; การพัฒนาชุมชน; องค์การบริหารส่วนตาบล